hiếu sắc
Định nghĩa
- Tính từ:
- Có tính ham muốn nhục dục mạnh mẽ, đặc biệt là đối với người khác giới: "hiếu sắc" dùng để miêu tả một người có bản tính ham thích, say mê sắc dục, thường theo đuổi những khoái cảm về thể xác.
- Có lòng ham mê sắc đẹp (theo nghĩa rộng, thường mang hàm ý tiêu cực): Trong cách dùng truyền thống, từ này thường ám chỉ sự đam mê quá mức đối với vẻ đẹp hình thể, dẫn đến những hành vi không đứng đắn.
Ví dụ sử dụng
- Tính từ:
- Hắn ta nổi tiếng là kẻ hiếu sắc, luôn tìm cách ve vãn các cô gái trẻ.
- Truyện cổ tích thường cảnh báo về những vị vua hiếu sắc, chỉ lo hưởng lạc mà bỏ bê việc nước.
Các cách sử dụng nâng cao
- "Bản tính hiếu sắc": dùng để chỉ bản chất ham mê sắc dục đã có từ lâu, như một đặc điểm tính cách.
- Bản tính hiếu sắc khiến hắn không bao giờ có được một cuộc sống gia đình ổn định.
- "Hiếu sắc hiếu tài": một cụm từ đối ứng, thường dùng để nói về những ham muốn phổ biến của con người (ham sắc đẹp và ham của cải/tài năng), trong đó "hiếu sắc" được nhắc đến trước.
- Con người ta thường mắc phải những thói thường tình như hiếu sắc hiếu tài.
Biến thể và từ gần giống
- Hiếu dâm (tính từ): có nghĩa mạnh hơn, nhấn mạnh vào sự dâm dục, trụy lạc.
- Hào sắc (tính từ): từ Hán Việt cổ, có nghĩa tương tự như "hiếu sắc".
- Mê gái (thành ngữ, khẩu ngữ): cách nói thông tục, đơn giản hơn.
Từ đồng nghĩa
- Dâm đãng: thô tục và trụy lạc.
- Lẳng lơ (thường dùng cho nữ): có cử chỉ, hành động khêu gợi, không đứng đắn. (Lưu ý: "lẳng lơ" thường chỉ hành vi bên ngoài, trong khi "hiếu sắc" thiên về bản tính bên trong).
- Trăng hoa: ham thích chuyện tình ái, vui thú ngoài luồng.
Từ trái nghĩa
- Chính chuyên: (đối với nữ giới) giữ gìn đức hạnh, tiết trinh.
- Đứng đắn: có tác phong nghiêm túc, đoan trang.
- Thanh bạch: trong sạch, không ham muốn vật chất hay nhục dục.
Thành ngữ, tục ngữ liên quan
- "Trai hiếu sắc, gái tham tài": một câu thành ngữ phổ biến, phản ánh định kiến xã hội cũ về đặc điểm ham muốn thường thấy ở nam và nữ.
- "Hiếu sắc như Cáo": ví von người hiếu sắc với con cáo, một loài vật thường bị gán cho hình tượng gian xảo và ham mê sắc dục trong văn hóa dân gian.